De een heeft de naam wel eens horen vallen op school, de ander misschien tijdens het doorspitten van de boekenkast thuis... 'de Bokkenrijders'. Er zijn veel ideeën over deze beruchte bende, maar wie waren ze nou en wat was hun doel? Waar speelde zich dit af? Deze blog is bedoeld als korte en simpele inleiding voor de geïnteresseerden die vrijwel compleet onbekend zijn met het idee van wat er is neergegaan in de geschiedenis van de 18e eeuw.
Anna Barbara (of Anne Berbe) Pennaerts (Marienberg, 29 maart 1717 - Merkstein, 21 augustus 1743) was naaister in Hofstadt. Ze was de dochter van Joannes Pennaerts en Gertrudis Dörrenberg; samen met haar vader werd zij in januari 1743 gearresteerd - in haar geval voor de tweede keer, nadat zij in 1741 al was gebrandmerkt, gegeseld en verbannen wegens "aansporing en heling". Op 21 augustus 1743 stierf zij uiteindelijk aan de galg.
Balthasar Kirchhoffs (ook wel Balt(h)us Ker(c)khoff(s)) (Afden, 1707 - Herzogenrath, 7 maart 1771) was schoenmaker in Merkstein en vermeend leider van de Bokkenrijders. Hij was een oudere broer van Joseph en Peter Kirchhoffs en echtgenoot van Maria Notermans. Zijn arrestatie en overlijden vonden plaats in het jaar 1771 tijdens de derde vervolgingsperiode (1770-1778), na aanleiding van een beschuldiging van Joseph Keyser en Peter Müller.
Rond de jaarwisseling begon Project Bokkenrijders in aanloop van Bokkenrijdersdag 2025 aan haar (eerste) jaarlijkse Bokkenrijdersonderzoek. Hiervoor werd op verschillende online platforms een enquête opengezet waar iedereen aan mee kon doen; zowel mensen die bekend waren met de Bokkenrijders, als mensen die er nog zelden tot nooit over gehoord hadden. In totaal kregen wij van 66 mensen een reactie! Deze antwoorden zijn als ruwe data te vinden onderaan deze blog, maar voor ieders gemak hebben wij het ook nog even uitgewerkt.
Oorsprong, oorzaeke, bewys en ontdekkinge van een godlooze bezwoorne bende, nagtdieven en knevelaers, binnen de landen van overmaeze en aenpaelende landstreeken ontdekt, met een nauwkeurig getal der geexcuteerde en vlugtelingen, afgekort als Oorsprong, Oorzaeke, Bewys... van S.J.P. Sleinada is met zijn publicatie in 1779 het eerste boek over de Bokkenrijders.
Door de eeuwen heen is er veel geschreven over de Bokkenrijders. Er bestaan vele theorieën over de Bokkenrijders; wie waren ze? Was het echt een duivelse bende? Heeft er überhaupt wel een bende bestaan? Die theorieën zijn ruwweg in drie groepen in te delen: de satanistentheorie, de Robin Hood-theorie en de onschuldigentheorie.
Een brandbrief is een brief, neergelegd door zogenaamde Bokkenrijders, waarin wordt gedreigd een bepaald gebouw in brand te steken als er geen geldsom werd betaald.
Op deze pagina:
Joseph Keyser (ook wel ‘dien jongh’/’den jonge’, ‘den eerste gedetineerde’, Jozef Keyzer of Joseph Keijser) (Aken, c. 1751 – Herzogenrath, 15 oktober 1771) was een jongeman uit het land van Valkenburg en vermeend Bokkenrijder. Zijn arrestatie was de aanleiding van de derde vervolgingsperiode (1770-1778).
Peter Müller of Peter Muller (ook wel ‘den Haemmaeker’) (Gereonsweiler, c. 1748 – Herzogenrath, 27 mei 1772) was een haammaker uit Ubach en vermeend Bokkenrijder. Hij was één van de eerste arrestanten uit de derde vervolgingsperiode en ontwikkelde zich in de loop van zijn proces tot (valse) spijtoptant.
Henricus Joseph Kirchhoffs (ook wel Jozef Ker(c)khoff(s)) (Herzogenrath, c. 1724 - Herzogenrath, 11 mei 1772) was een chirurgijn in het land van 's-Hertogenrade en vermeend leider van de Bokkenrijders.
Maria Notermans (Schinnen, februari 1725 - Onbekend) was een vermeend lid en leider van de Bokkenrijders en de vrouw van Balthasar Kirchhoffs.
Op onderstaande kaart zijn enkele Bokkenrijderslocaties zichtbaar. Deze verschillen tussen gedenkplaatsen of woningen, of zelfs gevangenissen! Welke plek ga jij bezoeken?
In het archief wordt informatie verzameld over alles wat betrekking heeft tot de Bokkenrijders. Dit varieert tussen personen, locaties, boeken of andere soorten media! Dit project zorgt er voor dat al deze informatie overzichtelijk te vinden is op één plek.
In 1779 heeft pastoor A. Daniëls, ook wel bekend onder zijn pseudoniem 'Sleinada', een boek uitgebracht genaamd 'Oorsprong Oorzaeke Bewys' waarin hij schrijft over de toestand in Overmaas. Dit project focust op de translatie van dit boek naar het modern Nederlands.
Project Bokkenrijders verwelkomt iedereen die graag wilt meehelpen om de lijn tussen feit en fictie te verduidelijken over de geschiedenis in de 18e eeuw die zich in Limburg en omstreken afspeelde. Er zijn lopende projecten beschikbaar om aan mee te helpen, maar ook is er zeker ruimte om zelf projecten te starten.
Indien het meehelpen niet zo jouw ding is maar jij wel een vraag of opmerking hebt, is er een mogelijkheid om in contact met ons te komen. Dit kan via onze social media (Instagram, Facebook of Discord) of kan er altijd naar ons gemaild worden via nevenstaand formulier!
